Sarga 21

ततो निपतितां तारां च्युतां तारामिवाम्बरात्। शनैराश्वासयामास हनुमान्हरियूथपः4.21.1।।

Thereafter Hanuman, leader of the monkey clan, slowly consoled Tara who was (standing before her hus...

गुणदोषकृतं जन्तुस्स्वकर्म फलहेतुकम्। अव्यग्रस्तदवाप्नोति सर्वं प्रेत्य शुभाशुभम्4.21.2।।

'On departing from this mortal world an embodied soul reaps gradually the good and evil fruits of ac...

शोच्या शोचसि कं शोच्यं दीनं दीनाऽनुकम्पसे। कस्य कोवाऽनुशोच्योऽस्ति देहेऽस्मिन् बुद्बुदोपमे4.21.3।।

'For whom do you grieve except for yourself? You are miserable. Who are you sympathising with? Who a...

अङ्गदस्तु कुमारोऽयं द्रष्टव्यो जीवपुत्रया। अयत्यां च विधेयानि समर्थान्यस्य चिन्तय4.21.4।।

'You are mother of a surviving son, Angada. You have to look after him in times to come. Think of th...

जानास्यनियतामेवं भूतानामागतिं गतिम्। तस्माच्छुभं हि कर्तव्यं पण्डितेनैह लौकिकम्।।4.21.5।।

'You are aware of the uncertain and transient happenings in the lives of living beings. Therefore, a...

यस्मिन्हरिसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च। वर्तयन्ति कृतांशानि सोऽयं दिष्टान्तमागतः4.21.6।।

'Tens of millions of monkeys depended on this hero with their hopes on him. He has reached his ultim...

यदयं न्यायदृष्टार्थस्सामदानक्षमापरः। गतो धर्मजितां भूमिं नैनं शोचितुमर्हसि4.21.7।।

'This hero with a right vision, adopted the means of conciliation, charity and forgiveness (in his a...

सर्वे हि हरिशार्दूलाः पुत्रश्चायं तवाङ्गदः। इदं हर्यृक्षपतिराज्यं च त्वत्सनाथमनिन्दिते4.21.8।।

'O blemishless lady these great monkeys including your son Angada and the entire kingdom of monkeys ...

ताविमौ शोकसन्तप्तौ शनैः प्रेरय भामिनि। त्वया परिगृहीतोऽयमङ्गदश्शास्तु मेदिनीम्4.21.9।।

'O fair sex Encourage these two griefstricken heroes (Angada and Sugriva) gently. Let Angada rule th...

सन्ततिश्च यथा दृष्टा कृत्यं यच्चापि साम्प्रतम्। राज्ञस्तत्क्रियतां सर्वमेष कालस्य निश्चयः4.21.10।।

संस्कार्यो हरिराजश्च अङ्गदश्चाभिषिच्यताम्। सिंहासनगतं पुत्रं पश्यन्ती शान्तिमेष्यसि4.21.11।।

'Let all the rituals of the king of vanaras be performed. Let Angada be consecrated. You will attain...

सा तस्य वचनं श्रुत्वा भर्तृव्यसनपीडिता। अब्रवीदुत्तरं तारा हनूमन्तमवस्थितम्4.21.12।।

On hearing Hanuman's words, Tara, tormented by the death of her husband said to Hanuman who was wait...

अङ्गदप्रतिरूपाणां पुत्राणामेकतश्शतम्। हतस्याप्यस्य वीरस्य गात्रसंश्लेषणं वरम्4.21.13।।

'To embrace even the deadbody of this hero is better than (to embrace) a hundred prototypes of Angad...

न चाहं हरिराजस्य प्रभवाम्यङ्गदस्य वा। पितृव्यस्तस्य सुग्रीवस्सर्वकार्येष्वनन्तरः4.21.14।।

न ह्येषाबुद्धिरास्थेया हनूमन्नङ्गदं प्रति। पिता हि बन्धुः पुत्रस्य न माता हरिसत्तम4.21.15।।

'O Hanuman the best of monkeys, you need not think about (the future of) Angada. A father plans for ...

न हि मम हरिराजसंश्रयात् क्षमतरमस्ति परत्र चेह वा। अभिमुखहतवीरसेवितं शयनमिदं मम सेवितुं क्षमम्4.21.16...

There is nothing more befitting for me than joining the king of monkeys either here or in the next w...