Sarga 1

श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं यथावदभिभाषितम् । रामः प्रीतिसमायुक्तो वाक्यमुत्तरमब्रवीत् ।।6.1.1।।

Having heard Hanuman's words, full of love, Rama replied. Note: Hearing Hanuman's report, Rama prai...

कृतं हनुमता कार्यं सुमहद्भुवि दुर्लभम् । मनसापि यदन्येन न शक्यं धरणीतले ।।6.1.2।।

"Hanuman You have performed a mighty task indeed, which is difficult even to think of in this world ...

न हि तं परिपश्यामि यस्तरेत महार्णवम् । अन्यत्र गरुडाद्वायोरन्यत्र च हनूमतः ।।6.1.3।।

"None else than Garuda or Vayu have I seen to have crossed this great ocean crossed by you, Hanuman....

देवदानवयक्षाणां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । अप्रधृष्यां पुरीं लङ्कां रावणेन सुरक्षिताम् । प्रवष्ट स्सत्त्वम...

"Indeed, who has the strength to return alive after entering that city highly protected by Ravana. I...

को विशेत्सुदुराधर्षां राक्षसैश्च सुरक्षिताम् । यो वीर्यबलसम्पन्नो न समस्याद्धनूमतः ।।6.1.5।।

"Except for Hanuman, who is abounding in valour and strength, it is not possible for others to enter...

भृत्यकार्यं हनुमता सुग्रीवस्य कृतंमहत् । स्वयं विधाय स्वबलं सदृशं विक्रमस्य च ।।6.1.6।।

"Hanuman, with his mighty form and valour not only carried out a great task assigned by Sugriva but ...

यो हि भृत्यो नियुक्तस्सन्भर्त्रा कर्मणि दुष्करे । कुर्यात्तदनुरागेण तमाहुः पुरुषोत्तमम् ।।6.1.7।।

"He, who carries out a formidable task entrusted to him by the master, with love is said to be the...

नियुक्तोय: परं कार्यं न कुर्यान्नृपतेः प्रियम् । भृत्योऽभृत्यस्समर्थोऽपि तमाहुर्मध्यमं नरम् ।।6.1.8।...

An efficient servant does not only do what is asked but also does the work dear to the king. One who...

नियुक्तो नृपतेः कार्यं न कुर्याद्यस्समाहितः । भृत्यो युक्तस्समर्थश्च तमाहुः पुरुषाधमम् ।।6.1.9।।

"If one who is capable and efficient has been entrusted with a task by a king and fails to do the wo...

तन्नियोगे नियुक्तेन कृतं कृत्यं हनूमता । न चात्मा लघुतां नीतस्सुग्रीवश्चापि तोषितः ।।6.1.10।।

"Having done the task assigned to him, Hanuman carried out what had to be done and accomplished with...

अहं च रघुवंशश्च लक्ष्मणश्च महाबलः । वैदेह्या दर्शनेनाद्य धर्मतः परिरक्षिताः ।।6.1.11।।

"On Hanuman finding Vaidehi, I and, mighty Lakshmana and the whole of Raghu dynasty are now rightful...

इदं तु मम दीनस्य मनो भूयः प्रकर्षति । यदिहास्य प्रियाख्यातुर्न कुर्मि सदृशं प्रियम् ।।6.1.12।।

"On the other hand, it is a pity that I am not able to please such a person who has spoken pleasing ...

एष सर्वस्वभूते परिष्वङ्गो हनूमतः । मया कालमिमं प्राप्य दत्तस्तस्य महात्मनः ।।6.1.13।।

"To such a great one who attained success at this time, everything can be given. I give my embrace."

इत्युक्त्वा प्रीतिहृष्टाङ्गो रामस्तं परिषस्वजे । हनूमन्तं कृतात्मानं कृतकार्यमुपागतम् ।।6.1.14।।

Having said so, Rama experienced the joy of love all over his body and embraced Hanuman who returned...

ध्यात्वा पुनरुवाचेदं वचनं रघुनन्दनः । हरीणामीश्वरस्यापि सुग्रीवस्योपशृण्वतः ।।6.1.15।।

Rama, the delight of Raghu dynasty thought over and said while Sugriva, the lord of monkeys was stil...

सर्वथा सुकृतं तावत्सीतायाः परिमार्गणम् । सागरं तु समासाद्य पुनर्नष्टं मनो मम ।।6.1.16।।

"By all means good work was done in searching for Sita. On the contrary, having succeeded, my mind i...

कथं नाम समुद्रस्य दुष्पारस्य महाम्भसः । हरयो दक्षिणं पारं गमिष्यन्ति समागताः ।।6.1.17।।

"How will all the monkeys together be able to cross to the southern shore of the vast ocean? It is d...

यद्यप्येष तु वृत्तान्तो वैदेह्या गदितो मम । समुद्रपारगमने हरीणां किमिहोत्तरम् ।।6.1.18।।

"This has been told to me by Vaidehi. How will the monkeys cross the ocean(enquired Vaidehi)."

इत्युक्तवा शोकसम्भ्रान्तो राम श्शत्रुनिबर्हणः । हनूमन्तं महाबाहुस्ततो ध्यानमुपागमत् ।।6.1.19।।

Agitated with sorrow, mighty armed Rama, the destroyer of enemies approached Hanuman and reflected (...