Sarga 3

श्रुत्वा वस्तु समग्रं तद्धर्मात्मा धर्मसंहितम् । व्यक्तमन्वेषते भूयो यद्वृत्तं तस्य धीमत: ।।1.3.1।।

Hearing the entire story of Rama from the intellecual Narada, the righteous (Valmiki) sought to know...

उपस्पृश्योदकं सम्यग्मुनिस्स्थित्वा कृताञ्जलि: । प्राचीनाग्रेषु दर्भेषु धर्मेणान्वेषते गतिम् ।।1.3.2।...

Having performed achamana, Valmiki seated on kusha grass with folded palms, searched for the course ...

रामलक्ष्मणसीताभी राज्ञा दशरथेन च । सभार्येण सराष्ट्रेण यत्प्राप्तं तत्र तत्त्वत: ।।1.3.3।। हसितं भा...

 By the power of his penance, the holy sage visualised clearly Rama, Lakshmana and Sita, king Dasar...

रामलक्ष्मणसीताभी राज्ञा दशरथेन च । सभार्येण सराष्ट्रेण यत्प्राप्तं तत्र तत्त्वत: ।।1.3.3।। हसितं भा...

 By the power of his penance, the holy sage visualised clearly Rama, Lakshmana and Sita, king Dasar...

स्त्रीतृतीयेन च तदा यत्प्राप्तं चरता वने । सत्यसन्धेन रामेण तत्सर्वं चान्ववेक्षितम् ।।1.3.5।।

All that was acquired by truthful Rama, Lakshmana and wife Sita as the third person when they were m...

तत: पश्यति धर्मात्मा तत्सर्वं योगमास्थित: । पुरा यत्तत्र निर्वृत्तं पाणावामलकं यथा ।।1.3.6।।

 With the power of yoga, the righteous (Valmiki) saw clearly, like an amalaka fruit in the palm of ...

तत्सर्वं तत्त्वतो दृष्ट्वा धर्मेण स महाद्युति: । अभिरामस्य रामस्य चरितं कर्तुमुद्यत: ।।1.3.7।। कामार...

Highly resplendent Valmiki, having visualised the story (of Rama), with his power of penance and ble...

तत्सर्वं तत्त्वतो दृष्ट्वा धर्मेण स महाद्युति: । अभिरामस्य रामस्य चरितं कर्तुमुद्यत: ।।1.3.7।। कामार...

Highly resplendent Valmiki, having visualised the story (of Rama), with his power of penance and ble...

स यथा कथितं पूर्वं नारदेन महर्षिणा । रघुवंशस्य चरितं चकार भगवानृषिः ।।1.3.9।।

The divine sage, composed the history of Rama born in the race of Raghu, just as it was related by t...

जन्म रामस्य सुमहद्वीर्यं सर्वानुकूलताम् । लोकस्य प्रियतां क्षान्तिं सौम्यतां सत्यशीलताम् ।।1.3.10।।

(He described) the birth of Rama, his great prowess, benevolence, pleasant disposition, forbearance,...

नानाचित्रकथाश्चान्या विश्वामित्रसमागमे । जानक्याश्च विवाहं च धनुषश्च विभेदनम् ।।1.3.11।।

(He described) Rama's association with Viswamitra, a variety of wonderful stories, the breaking of t...

रामरामविवादं च गुणान्दाशरथेस्तथा । तथाऽभिषेकं रामस्य कैकेय्या दुष्टभावताम् ।।1.3.12।।

(He described) Rama's altercation with Parasurama, his noble qualities, the preparations for his cor...

विघातं चाभिषेकस्य राघवस्य विवासनम् । राज्ञश्शोकविलापं च परलोकस्य चाश्रयम् ।।1.3.13।।

(He described) the obstacles to the coronation of Rama, his departure to the forest, the wailing and...

प्रकृतीनां विषादं च प्रकृतीनां विसर्जनम् । निषादाधिपसंवादं सूतोपावर्तनं तथा ।।1.3.14।।

(He described) the grief of people of Ayodhya and his (Rama's) abandoning them and his (Rama's) conv...

गङ्गायाश्चापि सन्तारं भरद्वाजस्य दर्शनम् । भरद्वाजाभ्यनुज्ञानाच्चित्रकूटस्य दर्शनम् ।।1.3.15।।

(He described) Rama, Lakshmana and Sita ferrying the river Ganges, the visit to holy sage Bharadwaja...

वास्तुकर्म निवेशं च भरतागमनं तथा । प्रसादनं च रामस्य पितुश्च सलिलक्रियाम् ।।1.3.16।।

(He described) the making of, and dwelling in, a hut, the arrival of Bharata, Bharata's persuasion t...

पादुकाग्र्याभिषेकं च नन्दिग्रामनिवासनम् । दण्डकारण्यगमनं विराधस्य वधं तथा ।।1.3.17।।

(He described) the installation of sandals (of Rama as the symbol of authority), Bharata is residin...

दर्शनं शरभङ्गस्य सुतीक्ष्णेन समागमम् । अनसूयासहास्यामप्यङ्गरागस्य चार्पणम् ।।1.3.18।।

(He described) Rama's meeting with (sage) Sarabhanga and his arrival at Sutikshna's, Sita's companio...

अगस्त्यदर्शनं चैव जटायोरभिसङ्गमम् । पञ्चवट्याश्च गमनं शूर्पणख्याश्च दर्शनम् ।।1.3.19।।

(He described) the departure of Rama for Panchavati, the interview with sage Agastya, the meeting w...

शूर्पणख्याश्च संवादं विरूपकरणं तथा । वधं खरत्रिशिरसोरुत्थानं रावणस्य च ।।1.3.20।।

(He described) Rama's dialogue with Surpanakha, her disfigurement, the slaughter of Khara and Trisir...

मारीचस्य वधं चैव वैदेह्या हरणं तथा । राघवस्य विलापं च गृध्रराजनिबर्हणम् ।।1.3.21।।

(He described) the killing of Maricha, the abduction of Sita, Rama's lamentation (over his separatio...

कबन्धदर्शनं चापि पम्पायाश्चापि दर्शनम् । शबर्या: दर्शनं चैव हनूमद्दर्शनं तथा ।।1.3.22।।

(He described) Rama's encounter with Kabandha, the viewing of river Pampa, the meeting with Sabari a...

ऋश्यमूकस्य गमनं सुग्रीवेण समागमम् । प्रत्ययोत्पादनं सख्यं वालिसुग्रीवविग्रहम् ।।1.3.23।।

 (He described) Rama's departure for Rishyamuka mountain, his meeting with Sugriva and the pact of ...

वालिप्रमथनं चैव सुग्रीवप्रतिपादनम् । ताराविलापं समयं वर्षरात्रनिवासनम् ।।1.3.24।।

(He described) the killing of Vali (by Rama), the installation of Sugriva, the mourning of Tara, the...

कोपं राघवसिंहस्य बलानामुपसङ्ग्रहम् । दिश: प्रस्थापनं चैव पृथिव्याश्च निवेदनम् ।।1.3.25।।

(He described) the anger of Rama, the lion in the race of the Raghus (over the delay by Sugriva), th...

अङ्गुलीयकदानं च ऋक्षस्य बिलदर्शनम् । प्रायोपवेशनं चापि सम्पातेश्चापि दर्शनम् ।।1.3.26।।

(He described) the delivery of the ring (to Hanuman by Rama), the entry into the cave of the riksha...

पर्वतारोहणं चापि सागरस्यापि लङ्घनम् । समुद्रवचनाच्चैव मैनाकस्य च दर्शनम् ।।1.3.27।।

(He described) the climbing of Mahendra mountain (by Hanuman), crossing the sea emergence of Mainak...

सिंहिकायाश्च निधनं लङ्कामलयदर्शनम् । रात्रौ लङ्काप्रवेशं च एकस्याथ विचिन्तनम् ।।1.3.28।।

 (He described) the slaughter of (the female demon) Simhika, the viewing of in Lanka from a mountai...

दर्शनं रावणस्यापि पुष्पकस्य च दर्शनम् । आपानभूमिगमनमवरोधस्य दर्शनम्।।1.3.29।।

 (He described) the view of Ravana and the (aerial chariot), Pushpaka, (by Hanuman), his reaching ...

अशोकवनिकायानं सीतायाश्चपि दर्शनम् । अभिज्ञानप्रदानं च रावणस्य च दर्शनम् ।।1.3.30।।

(He described) the entry (of Hanuman) into the Ashoka garden, the finding of Sita, the presentation...

राक्षसीतर्जनं चैव त्रिजटास्वप्नदर्शनम् । मणिप्रदानं सीताया वृक्षभङ्गं तथैव च ।।1.3.31।।

 (He described) threatenings of the demonesses, (the narration of) dream by Trijata, Sita presentin...

राक्षसीविद्रवं चैव किङ्कराणां निबर्हणम् । ग्रहणं वायुसूनोश्च लङ्कादाहाभिगर्जनम् ।।1.3.32।।

 (He described) the flight of the female demons, the killing of the servants (of Ravana), the sei...

प्रतिप्लवनमेवाथ मधूनां हरणं तथा । राघवाश्वासनं चापि मणिनिर्यातनं तथा ।।1.3.33।।

(He described) Hanuman crossing the ocean back, forcibly seizing the Madhu forest and enjoying honey...

सङ्गमं च समुद्रेण नलसेतोश्च बन्धनम् । प्रतारं च समुद्रस्य रात्रौ लङ्कावरोधनम् ।।1.3.34।।

 (He described) the meeting with the (lord of the) seas, the construction of bridge by Nala, the cr...

विभीषणेन संसर्गं वधोपायनिवेदनम् । कुम्भकर्णस्य निधनं मेघनादनिबर्हणम् ।।1.3.35।।

(He described) the association with Vibhisana, disclosure of the means of destruction (of Ravana), t...

रावणस्य विनाशं च सीतावाप्तिमरे: पुरे । विभीषणाभिषेकं च पुष्पकस्य च दर्शनम् ।।1.3.36।।

(He described) Ravana's destruction, the reunion with Sita in the enemycity, the coronation of Vibhi...

अयोध्यायाश्च गमनं भरतेन समागमम् । रामाभिषेकाभ्युदयं सर्वसैन्यविसर्जनम्। स्वराष्ट्ररञ्जनं चैव वैदेह्य...

(He described) Rama's return to Ayodhya, the reunion with Bharata, the festive occasion of Rama's co...

अनागतं च यत्किञ्चिद्रामस्य वसुधातले । तच्चकारोत्तरे काव्ये वाल्मीकिर्भगवानृषि: ।।1.3.38।।

Divine sage Valmiki composed events yet to happen on this earth in the history of Rama in Uttarakand...