Sarga 85

त्तस्यतद्वचनंश्रुत्वाराघवश्शोककर्शितः । नोपधारयतेव्यक्तंयदुक्तंतेनरक्षसा ।।6.85.1।।

Immersed in grief, Raghava could not make out the words spoken by Vibheeshana. Note: Sri Rama sends...

ततोधैर्यमवष्टभ्यरामःपरपुरञ्जयः । विभीषणमुपासीनमुवाचकपिसन्निधौ ।।6.85.2।।

Then Rama, who can win over enemies, picked up courage, said to Vibheeshana seated near him in front...

नैरृताधिपतेवाक्यंयदुक्तंतेविभीषण । भूयस्तच्छ्रोतुमिच्छामिब्रूहियत्तेविवक्षितम् ।।6.85.3।।

"O Lord of Rakshasas, Vibheeshana! I wish to hear the words spoken by you. You may repeat that which...

राघवस्यवचःश्रुत्वावाक्यंवाक्यविशारद. । यत्तत्पुनरिदंवाक्यंबभाषे स विभीषणः ।।6.85.4।।

Vibheeshana, who was skilled in expression, spoke again as follows on hearing Raghava's words.

यथाज्ञप्तंमहाबाहोत्वयागुल्मनिवेशनम् । तत्तथाऽनुष्ठितंवीरत्वद्वाक्यसमनन्तरम् ।।6.85.5।।

" After your command the army has been divided and placed at respective places as you said."

तान्यनीकानिसर्वाणिविभग्नानिसमन्ततः । विन्यस्तायूथपाश्चैवयथान्यायंविभागशः ।।6.85.6।।

All the army forces have been collected, divided, and assigned to respective places separately.

भूयस्तुममविज्ञाप्यंतच्छ्रुणुष्वमहायश: । त्वय्यकारणसन्तप्तेसन्तप्तहृदयावयम् ।।6.85.7।।

"O great Lord! Hear me, which is yet to be submitted by me to you. You are afflicted without cause a...

त्यजराजन्निमंशोकंमिथ्यासन्तापमागतम् । तदियंत्यज्यतांचिन्ताशत्रुहर्षविवर्धिनी ।।6.85.8।।

"O king! Give up this false agony which has set in. It enhances the joy of the enemy. Give up this a...

उद्यमःक्रियतांवीरहर्षःसमुपसेव्यताम् । प्राप्तव्यायदितेसीताहन्तव्याश्चनिशाचराः ।।6.85.9।।

"Let efforts be made to recover Sita. Let enthusiasm be restored to recover Sita. Rakshasas will be ...

रघुनन्दनवक्ष्यामिश्रूयतांमेहितंवचः । साध्वयंयातुसौमित्रिर्बलेनमहतावृतः ।।6.85.10।। निकुम्भिलायांसम्प...

"Delight of Raghus! You may listen to my words of advice. Let Saumithri march ahead to Nikumbhilam a...

रघुनन्दनवक्ष्यामिश्रूयतांमेहितंवचः । साध्वयंयातुसौमित्रिर्बलेनमहतावृतः ।।6.85.10।। निकुम्भिलायांसम्प...

"Delight of Raghus! You may listen to my words of advice. Let Saumithri march ahead to Nikumbhilam a...

तेनवीरेणतपसावरदानात्स्वयम्भुवः । अस्त्रंब्रह्मशिरःप्राप्तंकामगाश्चतुरङ्गमाः ।।6.85.12।।

"Lakshmana, being heroic received Brahmasira weapon from the creator by austerity and also horses wh...

स एषसहसैन्येनप्राप्तःकिलनिकुम्भिलाम् । यद्युततिष्ठेत्कृतंकर्महतान्सर्वांश्चविद्धिनः ।।6.85.13।।

"Indrajith has reached Nikumbhilam accompanied by the army. If he completes the sacrifice and comes ...

निकुम्भिलामसम्प्राप्तमहुताग्निं च योरिपुः । त्वामातायिनंहन्यादिन्द्रशत्रोस्सतेवधः ।।6.85.14।। वरोदत्...

"O mighty armed Rama! that enemy of yours, while you have not reached Nikumbhilam and not propitiate...

निकुम्भिलामसम्प्राप्तमहुताग्निं च योरिपुः । त्वामातायिनंहन्यादिन्द्रशत्रोस्सतेवधः ।।6.85.14।। वरोदत्...

"O mighty armed Rama! that enemy of yours, while you have not reached Nikumbhilam and not propitiate...

वधायेन्द्रजितोरामसन्दिशस्वमहाबल । हतेतस्मिन्हतंविद्धिरावणंससुहृज्जनम् ।।6.85.16।।

Rama, you are endowed with extraordinary prowess! Order now for the destruction of Indrajith as with...

विभीषणवच्श्रुत्वारामोवाक्यमथाब्रवीत् । जानामितस्यरौद्रस्यमायांसत्यपराक्रमः ।।6.85.17।।

Hearing Vibheeshana, Rama said" the conjuring skills of Indrajith of truthful valour is known to me....

स हिब्रह्मास्त्रवित्प्राज्ञोमहामायोमहाबल. । करोत्यसंज्ञान् सङ्ग्रामेदेवान्सवरुणानपि ।।6.85.18।।

He is skilled in the use of Brahma's weapon, intelligent in conjuring, endowed with mighty prowess, ...

तस्यान्तरिक्षेचरतःसरथस्यमहायशः । न गतिर्ज्ञायतेवीरसूर्यस्येवाभ्रसम्ल्पवे ।।6.85.19।।

When he moves in his chariot in the sky like the Sun coursing through clouds is difficult to know.

राघवस्तुरिपोर्ज्ञात्वामायावीर्यंदुरात्मनः । लक्ष्मणंकीर्तिसम्पन्नमिदंवचनमब्रवीत् ।।6.85.20।।

Knowing the wickedminded enemy of conjuring valour, Rama spoke as follows to Lakshmana, richly endow...

यद्वानरेन्द्रस्यबलंतेनसर्वेणसम्वृतः । हनूमत्प्रमुखैश्चवयूथपैस्सहलक्ष्मण ।।6.85.21।। जाम्बवेनार्क्षपत...

"O Lakshmana! Surrounded by the entire army of Vanara king, with Hanuman as commander in chief of th...

यद्वानरेन्द्रस्यबलंतेनसर्वेणसम्वृतः । हनूमत्प्रमुखैश्चवयूथपैस्सहलक्ष्मण ।।6.85.21।। जाम्बवेनार्क्षपत...

"O Lakshmana! Surrounded by the entire army of Vanara king, with Hanuman as commander in chief of th...

अयंत्वांसचिवैःसार्थंमहात्मारजनीचरः । अभिज्ञस्तस्यमायानांपृष्ठतोऽनुगमिष्यति ।।6.85.23।।

"This great soul, night ranger (Vibheeshana) who knows his conjuring tricks well, will follow behind...

राघवस्यवच्श्रुत्वालक्ष्मणस्सविभीषणः । जग्राहकार्मुकश्रेष्ठमत्यद्भुतपराक्रमः ।।6.85.24।।

"On hearing Raghava's words, Lakshmana of wonderful courage took up the best of bows accompanied by ...

सन्नद्धःकवचीखङ्गीसशरोवामचापभृत् । रामपादावुपस्पृश्यहृष्टःसौमित्रिरब्रवीत् ।।6.85.25।।

Saumithri fully equipped with shields, swords, shafts, and golden bow joyfully, touched Rama's feet ...

अद्यमत्कार्मुकोन्मुक्ताश्शरानिर्भिद्यरावणिम् । लङ्कामभितिष्यन्तिहंसाःपुष्करिणीमिव ।।6.85.26।।

Now the arrows released from my bow will drop in Lanka, just as swans descend into lotus pond and pi...

अद्यैवतस्यरौद्रस्यशरीरंमामकाश्शराः । विधमिष्यन्तिभित्त्वातंमहाचापगुणच्युताः ।।6.85.27।।

"Today loosed from my mighty bow, the arrows will split his fierce body and kill him."

एवमुक्त्वा स द्युतिमान् वचनंभ्रातुरग्रतः । स रावणिवधाकाङ्क्षीलक्ष्मणस्त्वरितोययौ ।।6.85.28।।

Brilliant Lakshmana, having spoken that way in front of his brother, went speedily desirous of killi...

सोऽभिवाद्यगुरोःपादौकृत्वाचापिप्रदक्षिणम् । निकुम्भिलामभिययौचैत्यंरावणिपालितम् ।।6.85.29।।

Saluting the feet of the eldest brother and going round him, Laksmana proceeded to Nikumbhila sanctu...

विभीषणेनसहितोराजपुत्रःप्रतापवान् । कृतस्वस्त्ययनोभ्रात्रालक्ष्मणस्त्वरितोययौ ।।6.85.30।।

Lakshmana, a valourous prince having received blessings from his eldest brother, went quickly accomp...

वानराणांसहस्रैस्तुहनूमान् बहुभिर्वृतः । विभीषणश्चसामात्योतदालक्ष्मणमन्वगात् ।।6.85.31।।

Then Hanuman surrounded by many thousands of Vanaras, Vibheeshana and ministers followed Lakshmana.

महताहरिसैन्येनसवेगमभिसंवृतः । ऋक्षराजबलंचैवददर्शपथिविष्ठितम् ।।6.85.32।।

Lakshmana also saw Jambavan standing on the way, with a huge Vanara army surrounded while going spee...

स गत्वादूरमध्वानंसौमित्रिर्मित्रनन्दनः । राक्षसेन्द्रबलंदूरादपश्यद्व्यूहमाश्रितम् ।।6.85.33।।

Lakshmana, the delight of friends, witnessed from a distance the Rakshasa army arranged in battlearr...

स तंप्राप्यधनुष्पाणिर्मायायोगमरिन्दमः । तस्थौब्रह्मविधानेनविजेतुंरघुनन्दनः ।।6.85.34।।

The tamer of enemies and delight of the Raghu race, Lakshmana stood wielding bow in hand ready to wi...

भीषणेनसहितोराजपुत्रःप्रतापवान् । अङ्गदेन च वीरेणतथानिलसुतेन च ।।6.85.35।।

Accompanied by Vibheeshana, and also hero Angada, so also the son of fire god, Hanuman, Lakshmana st...