Sarga 41

स च वाग्भिः प्रशस्ताभिर्गमिष्यन्पूजितस्तया। तस्माद्देशादपक्रम्य चिन्तयामास वानरः।।5.41.1।।

Having been honoured and praised by Sita's words, Hanuman prepared to depart from Sita's presence. ...

अल्पशेषमिदं कार्यं दृष्टेयमसितेक्षणा। त्रीनुपायानतिक्रम्य चतुर्थ: इह विद्यते।।5.41.2।।

न साम रक्षस्सु गुणाय कल्पते न दानमर्थोपचितेषु युज्यते। न भेदसाध्या बलदर्पिता जनाः पराक्रमस्त्वेव ममे...

'With demons, negotiation is of no use. They are wealthy, they need no gifts. Proud of their stregth...

न चास्य कार्यस्य पराक्रमादृते विनिश्चयः कश्चिदिहोपपद्यते। हतप्रवीरा हि रणे हि राक्षसाः कथञ्चिदीयुर्य...

'Other than power, there is no way to accomplish the task of ascertaining their strength. If I slay ...

कार्ये कर्मणि निर्दिष्टे यो बहून्यपि साधयेत्। पूर्वकार्याविरोधेन स कार्यं कर्तुमर्हति।।5.41.5।।

'He, who can perform tasks in addition to the objective accomplished without affecting it, is really...

न ह्येकस्साधको हेतुस्स्वल्पस्यापीह कर्मणः। यो ह्यर्थं बहुधा वेद स समर्थोऽर्थसाधने।।5.41.6।।

'There are ways more than one even to perform a small work. And the capable know it.

इहैव तावत्कृतनिश्चयो ह्यहं यदि व्रजेयं प्लवगेश्वरालयम्। परात्मसम्मर्दविशेषतत्त्ववित्ततः कृतं स्यान्म...

'If I ascertain the difference in the strength of enemies and vanaras in war here itself and return ...

कथं नु खल्वद्य भवेत्सुखागतं प्रसह्य युद्धं मम राक्षसैः सह। तथैव खल्वात्मबलं च सारवत्सम्मानयेन्मां च ...

'How can I have enduring war with the ogres today? How will my visit to this place end in happy retu...

ततस्समासाद्य रणे दशाननं समन्त्रिवर्गं सबलप्रयायिनम्। हृदि स्थितं तस्य मतं बलं च वै सुखेन मत्त्वाऽहमि...

'I can return happily only after I gauge the tenheaded Ravana's army in war, his strength, his compa...

इदमस्य नृशंसस्य नन्दनोपममुत्तमम्। वनं नेत्रमनःकान्तं नानाद्रुमलतायुतम्।।5.41.10।।

'This Ashoka garden of Ravana filled with different kinds of trees and creepers is a feast to the ey...

इदं विध्वंसयिष्यामि शुष्कं वनमिवानलः। अस्मिन्भग्ने ततः कोपं करिष्यति दशाननः।।5.41.11।।

'I will devastate this garden, just as fire destroys a dried up forest. This will enrage Ravana.

ततो महत्साश्वमहारथद्विपं बलं समादेक्ष्यति राक्षसाधिपः। त्रिशूलकालायसपट्टिसायुधं ततो महद्युद्धमिदं भव...

'Then the demon king will order the horses, chariots and elephants and army equipped with tridents a...

अहं तु तैः संयति चण्डविक्रमै स्समेत्य रक्षोभिरसह्य विक्रमः। निहत्य तद्रावणचोदितं बलं सुखं गमिष्यामि ...

'I will fight with the ogres sent by Ravana, endowed with fierce strength and irresistible valour. A...

ततो मारुतवत्कृद्धो मारुतिर्भीमविक्रमः। ऊरुवेगेन महता द्रुमान्क्षेप्तुमथारभत्।।5.41.14।।

Furious Maruti endowed with fierce valour started uprooting the trees with the speed sprung from his...

ततस्तु हनुमान्वीरो बभञ्ज प्रमदावनम्। मत्तद्विजसमाघुष्टं नानाद्रुमलतायुतम्।।5.41.15।।

Then Hanuman felled a variety of trees and vines inhabited by intoxicated birds in the beautiful gar...

तद्वनं मथितैर्वृक्षैर्भिन्नैश्च सलिलाशयैः। चूर्णितैः पर्वताग्रैश्च बभूवाप्रियदर्शनम्।।5.41.16।।

That garden looked ugly with uprooted trees, breached ponds and powdered mountain peaks.

नानाशकुन्तविरुतैः प्रभिन्नैस्सलिलाशयैः। ताम्रैः किसलयैः क्लान्तै: क्लान्तद्रुमलतायुतम्।।5.41.17।। न ...

Vines and trees wilted, birds shrieking, the embankments of ponds destroyed, its tender coppery red ...

नानाशकुन्तविरुतैः प्रभिन्नैस्सलिलाशयैः। ताम्रैः किसलयैः क्लान्तै: क्लान्तद्रुमलतायुतम्।।5.41.17।। न ...

Vines and trees wilted, birds shrieking, the embankments of ponds destroyed, its tender coppery red ...

लतागृहैश्चित्रगृहैश्च नाशितैर्महोरगैर्व्यालमृगैश्च निर्धुतैः। शिलागृहैरुन्मथितैस्तथा गृहैः प्रणष्टरू...

The great garden lay disfigured, with the arbours and the picture galleries ruined, huge serpents an...

सा विह्वलाऽशोकलताप्रताना वनस्थली शोकलताप्रताना। जाता दशास्यप्रमदावनस्य कपेर्बलाद्धि प्रमदावनस्य।।5.4...

The pleasuregarden of Ravana appeared as though it was spreading the creepers of sorrow, since it wa...

स तस्य कृत्वार्थपतेर्महाकपिर्महद्व्यलीकं मनसो महात्मनः। युयुत्सुरेको बहुभिर्महाबलैश्शिया ज्वलंस्तोरण...

The great vanara having perpetrated mischief, rousing anger in the mind of the great lord of wealth,...