Sarga 46

गतेषु वानरेन्द्रेषु रामस्सुग्रीवमब्रवीत्। कथं भवान्विजानीते सर्वं वै मण्डलं भुवः।।4.46.1।।

When the chieftains of the monkeys left, Rama enquired Sugriva, how he had come to know the regions...

सुग्रीवस्तु ततो राममुवाच प्रणतात्मवान्। श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये विस्तरेण नरर्षभ।।4.46.2।।

Then offering reverential salutation to Rama, Sugriva said, 'I shall narrate in detail. Listen, O bu...

यदा तु दुन्दुभिं नाम दानवं महिषाकृतिम्। परिकालयते वाली मलयं प्रति पर्वतम्।।4.46.3।। तदा विवेश महिषो ...

Vali chased the demon Dundubhi in buffalo form into a cave of mount Malaya in order to kill him.

यदा तु दुन्दुभिं नाम दानवं महिषाकृतिम्। परिकालयते वाली मलयं प्रति पर्वतम्।।4.46.3।। तदा विवेश महिषो ...

Vali chased the demon Dundubhi in buffalo form into a cave of mount Malaya in order to kill him.

ततोऽहं तत्र निक्षिप्तो गुहाद्वारि विनीतवत्। न च निष्क्रामते वाली तदा संवत्सरे गते4.46.5।।

'Then I waited at the entrance of the cave with due loyalty. A year passed. Yet Vali did not return.

ततः क्षतजवेगेन आपुपूरे तदा बिलम्। तदहं विस्मितो दृष्ट्वा भ्रातृशोकविषार्दितः।।4.46.6।।

'There seeing the cave overflowing with the gushing blood, I was bewildered, thinking that my brothe...

अथाऽहं कृतबुद्धिस्तु सुव्यक्तं निहतो गुरुः। शिला पर्वतसङ्काशा बिलद्वारि मया कृता।।4.46.7।। अशक्नुव न...

'Thereafter, convinced that my brother was killed, I placed a mountainsize rock at the entrance of t...

ततोऽहमागां किष्किन्धां निराशस्तस्य जीविते।।4.46.8।। राज्यं च सुमहत्प्राप्य तारया रुमया सह। मित्रैश्च...

'I lost hope of his life and came back to Kishkinda. Having got the kingdom, and also Ruma and Tara,...

ततोऽहमागां किष्किन्धां निराशस्तस्य जीविते।।4.46.8।। राज्यं च सुमहत्प्राप्य तारया रुमया सह। मित्रैश्च...

'I lost hope of his life and came back to Kishkinda. Having got the kingdom, and also Ruma and Tara,...

आजगाम ततो वाली हत्वा तं दानवर्षभम्। ततोऽहमददां राज्यं गौरवाद्भययन्त्रितः।।4.46.10।।

स मां जिघांसुर्दुष्टात्मा वाली प्रव्यथितेन्द्रियः। परिकालयते क्रोधाद्धावन्तं सचिवैस्सह।।4.46.11।।

'The evilminded Vali, having lost his selfcontrol, ran after me in anger, to kill me and my minister...

ततोऽहं वालिना तेन साऽनुबद्धः प्रधावितः। नदीश्च विविधाः पश्यन्वनानि नगराणि च।।4.46.12।।

आदर्शतलसङ्काशा ततो वै पृथिवी मया। अलातचक्रप्रतिमा दृष्टा गोष्पदवत्तदा।।4.46.13।।

पूर्वां दिशं ततो गत्वा पश्यामि विविधान् द्रुमान्। पर्वतन्श्च नदी रम्यास्सरांसि विविधानि च।।4.46.14।...

'Then I ran in the eastern direction and saw many trees, lakes, rivers and beautiful mountains.

उदयं तत्र पश्यामि पर्वतं धातुमण्डितम्। क्षीरोदं सागरं चैव नित्यमप्सरसालयम्।।4.46.15।।

'There I saw, filled with minerals the mountain behind which the Sun rises and the milky ocean frequ...

परिकालयमानस्तु वालिनाऽभिद्रुत स्तदा। पुनरावृत्य सहसा प्रस्थितोऽहं तदा विभो।।4.46.16।।

'O king chased thus by Vali, I ran and turned back and ran againfast.

पुनरावर्तमानस्तु वालिनाऽभिद्रुतोद्रुतम्। दिशस्तस्यास्ततो भूयः प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्। विन्ध्यपादपस...

'Then chased by Vali, I changed my present direction from the east towards the southern quarter wher...

द्रुमशैलांस्ततः पश्यन्भूयो दक्षिणतोऽपराम्। पश्चिमां च दिशं प्राप्ता वालिना समभिद्रुतः।।4.46.18।।

'I was looking at the trees and mountains in the southern direction, I reached the western quarter p...

सम्पश्यन्विविधान्देशानस्तं च गिरिसत्तमम्। प्राप्य चास्तं गिरिश्रेष्ठमुत्तरां सम्प्रधावितः।।4.46.19।।

'Looking at the places around, I reached the best of mountains where the Sun sets (I found Vali stil...

हिमवन्तं च मेरुं च समुद्रं च तथोत्तरम्। यदा न विन्दं शरणं वालिना समभिद्रुतः।।4.46.20।। तदा मां बुद्ध...

'I saw Himavan and mount Meru on the north and the northern sea. Still pursued by Vali, I could not ...

इदानीं मे स्मृतं राजन्यथा वाली हरीश्वरः।।4.46.21।। मतङ्गेन तदा शप्तो ह्यस्मिन्नाश्रममण्डले। प्रविशेद...

'I remembed Matanga's curse to Vali, king of monkeys. Vali would not enter the site of Matanga's her...

इदानीं मे स्मृतं राजन्यथा वाली हरीश्वरः।।4.46.21।। मतङ्गेन तदा शप्तो ह्यस्मिन्नाश्रममण्डले। प्रविशेद...

'I remembed Matanga's curse to Vali, king of monkeys. Vali would not enter the site of Matanga's her...

ततः पर्वतमासाद्य ऋष्यमूकं नृपात्मज।।4.46.23।। न विवेश तदा वाली मतङ्गस्य भयात्तदा।

'O prince Rama then I reached mount Rishyamuka which Vali did not enter out of fear of the curse of ...

एवं मया तदा राजन्प्रत्यक्षमुपलक्षितम्।।4.46.24।। पृथिवीमण्डलं कृत्स्नं गुहामस्यागतस्ततः।

'O king that way I surveyed the entire earth directly and returned to this cave and lived here. इत्य...