Sarga 25

साऽवनीय तमायासमुपस्पृश्य जलं शुचिः। चकार माता रामस्य मङ्गलानि मनस्विनी।।2.25.1।।

Highminded mother Kausalya, her anguish subdued, performed the sipping rite (achamana) and her self ...

न शक्यसे वारयितुं गच्छेदानीं रघूत्तम। शीघ्रं च विनिवर्तस्व वर्तस्व च सतां क्रमे।।2.25.2।।

I am unable to dissuade you, O the best among the descendants of Raghus, from going into the forest....

यं पालयसि धर्मं त्वं धृत्या च नियमेन च। स वै राघवशार्दूल धर्मस्त्वामभिरक्षतु।।2.25.3।।

The duty which you are carrying out with courage and selfdiscipline, O tiger among the descendants o...

येभ्यः प्रणमसे पुत्र चैत्येष्वायतनेषु च। ते च त्वामभिरक्षन्तु वने सह महर्षिभिः।।2.25.4।।

O my son may the gods in the temples and in other sacred places and the maharshis you bow to protect...

यानि दत्तानि तेऽस्त्राणि विश्वामित्रेण धीमता। तानि त्वामभिरक्षन्तु गुणैस्समुदितं सदा।।2.25.5।।

May the weapons endowed with mantric qualities, which were bestowed on you by sagacious Viswamitra a...

पितृशुश्रूषया पुत्र मातृशुश्रूषया तथा। सत्येन च महाबाहो चिरं जीवाभिरक्षितः।।2.25.6।।

O my mighty armed son protected by the service to your father, mother and to truth, live long

समित्कुश पवित्राणि वेद्यश्चायतनानि च। स्थण्डिलानि विचित्राणि शैला वृक्षाः क्षुपा ह्रदाः।।2.25.7।। पत...

O best of men may sacrificial fuel, kusa grass and sacred rings made of kusha grass, sacrificial alt...

स्वस्तिसाध्याश्च विश्वे च मरुतश्च महर्षयः। स्वस्ति धाता विधाता च स्वस्ति पूषा भगोऽर्यमा।।2.25.8।। लो...

May all gods known as Sadhyas, Visvedevatas, Maruts, great ascetics, the sustainer (Virat Purusha), ...

ऋतवश्चैव पक्षाश्च मासा स्संवत्सराः क्षपाः।।2.25.9।। दिनानि च मुहूर्ताश्च स्वस्ति कुर्वन्तु ते सदा।

May the six seasons, years, months, fortnights, nights, days and moments bring good to you

स्मृतिर्धृतिश्च धर्मश्च पातु त्वां पुत्र सर्वतः।।2.25.10।। स्कन्दश्च भगवान्देव स्सोमश्च स बृहस्पतिः।...

O my son may Smriti, Dhriti and Dharma always guard you. May divine personages and gods, Skanda, Som...

स्मृतिर्धृतिश्च धर्मश्च पातु त्वां पुत्र सर्वतः।।2.25.10।। स्कन्दश्च भगवान्देव स्सोमश्च स बृहस्पतिः।...

O my son may Smriti, Dhriti and Dharma always guard you. May divine personages and gods, Skanda, Som...

याश्चापि सर्वतस्सिध्दा दिशश्च सदिगीश्वराः। स्तुता मया वने तस्मिन्पान्तु त्वां पुत्र नित्यशः।।2.25.12...

May Siddhas, guardians of the quarters invoked by me protect you from all directions in that forest...

शैलास्सर्वे समुद्राश्च राजा वरुण एव च। द्यौरन्तरिक्षं पृथिवी नद्यस्सर्वास्तथैव च।।2.25.13।। नक्षत्रा...

When you dwell in the forest may all the mountains, seas, lord Varuna, heaven, space, and earth and ...

शैलास्सर्वे समुद्राश्च राजा वरुण एव च। द्यौरन्तरिक्षं पृथिवी नद्यस्सर्वास्तथैव च।।2.25.13।। नक्षत्रा...

When you dwell in the forest may all the mountains, seas, lord Varuna, heaven, space, and earth and ...

ऋतवश्चैव षट्पुण्या मासास्संवत्सरास्तथा। कलाश्च काष्ठाश्च तथा तव शर्म दिशन्तु ते।।2.25.15।।

May all the six pious seasons, months, years, kala and kashta contribute to your wellbeing

महावने विचरतो मुनिवेषस्य धीमतः। तवादित्याश्च दैत्याश्च भवन्तु सुखदास्सदा।।2.25.16।।

May gods and demons always give you happiness when you wander in that great forest clad in ascetic g...

राक्षसानां पिशाचानां रौद्राणां क्रूरकर्मणाम्। क्रव्यादानां च सर्वेषां मा भूत्पुत्रक ते भयम्।।2.25.17...

Let there be no fear from rakshasas who are fearful to look at and commit cruel acts, from pisachas ...

प्लवगा वृश्चिका दंशामशकाश्चैव कानने। सरीसृपाश्च कीटाश्च मा भूवन्गहने तव।।2.25.18।।

May monkeys, scorpions, wild gnats, mosquitoes, reptiles and insects in that inaccessible forest not...

महाद्विपाश्च सिंहाश्च व्याघ्रा ऋक्षाश्च दंष्ट्रिणः। महिषा श्शृङ्गिणो रौद्रा न ते द्रुह्यन्तु पुत्रक।...

May the mighty elephants, lions with pointed incisors, tigers, bears and fierce, wild, horned buffal...

नृमांसभोजना रौद्रा ये चान्ये सत्वजातयः। मा च त्वां हिंसिषुः पुत्र मया संपूजितास्त्विह।।2.25.20।।

May the ferocious breed of cernivores I worship not harm you, O my child

आगमास्ते शिवास्सन्तु सिध्यन्तु च पराक्रमाः। सर्वसम्पत्तये राम स्वस्तिमान्गच्छ पुत्रक।।2.25.21।।

O Rama may your path be auspecious May your valour be fruitful Go safel and achieve success in every...

स्वस्ति ते ऽस्त्वन्तरिक्षेभ्यः पार्थिवेभ्यः पुनः पुनः। सर्वेभ्यश्चैव देवेभ्यो ये च वै परिपन्थिनः।।2....

May gods from the sky, the earth and all other gods protect you and let there be no harm to you from...

गुरुस्सोमश्च सूर्यश्च धनदोऽथ यमस्तथा। पान्तु त्वामर्चिता राम दण्डकारण्यवासिनम्।।2.25.23।।

Propitiated by my worship, O Rama may Brihaspati, Moon, Sun, Kubera and Yama protect you when you ar...

अग्निर्वायुस्तथा धूमो मन्त्राश्चर्षिमुखाच्च्युताः। उपस्पर्शनकाले तु पान्तु त्वां रघुनन्दन।।2.25.24।।

May Fire, Wind, Smoke and Mantras emanated from the mouths of rishis protect you when you take your ...

सर्वलोकप्रभुर्ब्रह्मा भूतभर्ता तथर्षयः। ये च शेषास्सुरास्ते त्वां रक्षन्तु वनवासिनम्।।2.25.25।।

May Siva, lord of all the worlds, Visnu, supporter of living beings, Brahma, rishis and all the rest...

इति माल्यैस्सुरगणान्गन्धैश्चापि यशस्विनी। स्तुतिभिश्चानुरूपाभिरानर्चाऽयतलोचना।।2.25.26।।

Thus illustrious, largeeyed Kausalya worshipped hosts of gods by offering them garlands and fragrant...

ज्वलनं समुपादाय ब्राह्मणेन महात्मना। हावयामास विधिना राममङ्गलकारणात्।।2.25.27।।

After collecting the sacred fire through great brahmins she duly offered oblations to the gods for t...

घृतं श्वेतानि माल्यानि समिधश्श्वेतसर्षपान्। उपसम्पादयामास कौशल्या परमाङ्गना।।2.25.28।।

Noble Kausalya procured clarified butter, garlands of white flowers, sacred fuel, and grains of whit...

उपाध्याय स्सविधिना हुत्वा शान्तिमनामयम्। हुतहव्यावशेषेण बाह्यं बलिमकल्पयत्।।2.25.29।।

The officiating priest performed the ritual of sacrificial offerings strictly in accordance with r...

मधु दध्यक्षतघृतैः स्वस्तिवाच्यद्विजांस्ततः। वाचयामास रामस्य वनेस्वस्त्ययनक्रियाः।।2.25.30।।

Thereafter she made the brahmins pronounce benedictory prayers, offering honey, curd, rice and clari...

ततस्तस्मै द्विजेन्द्राय राममाता यशस्विनी। दक्षिणां प्रददौ काम्यां राघवं चेदमब्रवीत्।।2.25.31।।

The illustrious Kausalya, mother of Rama gave abundant gifts to the best of the brahmins and thereaf...

यन्मङ्गलं सहस्राक्षे सर्वदेवनमस्कृते। वृत्रनाशे समभवत्तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.32।।

May the same blessings bestowed by all the gods on the thousandeyed Indra at the time of killing Vri...

यन्मङ्गलं सुपर्णस्य विनताऽकल्पयत्पुरा। अमृतं प्रार्थयानस्य तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.33।।

May you be conferred with the same blessings which Vinata bestowed on Garuda at the time of bringing...

अमृतोत्पादने दैत्यान् घ्नतो वज्रधरस्य यत्। अदितिर्मङ्गलं प्रादात्तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.34।।

May you be bestowed with the same blessings conferred by Aditi on Indra, the wielder of thunder for ...

त्रीन्विक्रमान्प्रक्रमतो विष्णोरमिततेजसः। यदासीन्मङ्गलं राम तत्ते भवतु मङ्गलम्।।2.25.35।।

O Rama by occupying three footsteps of space, highly lustrous Visnu owned the three worlds and obtai...

ऋतवस्सागरा द्वीपा वेदा लोका दिशश्च ते। मङ्गलानि महाबाहो दिशन्तु शुभमङ्गलाः।।2.25.36।।

O mightyarmed Rama may the auspicious and prosperous seasons, seas, islands. the Vedas, the worlds a...

इति पुत्रस्य शेषांश्च कृत्वा शिरसि भामिनी। गन्धैश्चापि समालभ्य राममायतलोचना।।2.25.37।। ओषधीं चापि सि...

The largeeyed Kausalya placed the remains of the offerings on his (Rama's) head and applied sandal ...

इति पुत्रस्य शेषांश्च कृत्वा शिरसि भामिनी। गन्धैश्चापि समालभ्य राममायतलोचना।।2.25.37।। ओषधीं चापि सि...

The largeeyed Kausalya placed the remains of the offerings on his (Rama's) head and applied sandal ...

उवाचातिप्रहृष्टेव सा दुःखवशवर्तिनी। वाङ्ग्मात्रेण न भावेन वाचाऽसंसज्जमानया।।2.25.39।।

Even though Kausalya was filled with distress, she appeared as if she was very much happy. She utter...

आनम्य मूर्ध्नि चाघ्राय परिष्वज्य यशस्विनी। अवदत्पुत्र सिद्धार्थो गच्छ राम यथासुखम्।।2.25.40।।

Illustrious Kausalya embraced Rama, bending his head down and smelt his forehead. And then said O Ra...

अरोगं सर्वसिद्धार्थमयोध्यां पुनरागतम्। पश्यामि त्वां सुखं वत्स सुस्थितं राजवर्त्मनि।।2.25.41।।

O my son I shall be happy to behold you back in Ayodhya in sound health successful in your objective...

प्रणष्टदुःखसङ्कल्पा हर्षविद्योतितानना। द्रक्ष्यामि त्वां वनात्प्राप्तं पूर्णचन्द्रमिवोदितम्।।2.25.42...

When you return from the forest like the full Moon rising, I shall behold you with my anxieties gone...

भद्रासनगतं राम वनवासादिहागतम्। द्रक्ष्यामि च पुनस्त्वां तु तीर्णवन्तं पितुर्वचः।।2.25.43।।

After you have fulfilled your father's words and returned from your exile I shall behold you seated ...

मङ्गलैरुपसपन्नो वनवासादिहागतः। वध्वा मम च नित्यं त्वं कामान्संवर्ध याहि भोः।।2.25.44।।

O Rama, credited with auspicious events on return from the forest, fulfil my desires and those of my...

मयाऽर्चिता देवगणाश्शिवादयो महर्षयो भूतमहासुरोरगाः। अभिप्रयातस्य वनं चिराय ते हितानि काङ्क्षन्तु दिशश...

O son of the Raghu race Lord Siva and other gods, the great rishis, bhutas, great asuras and serpent...

इतीव साऽश्रुप्रतिपूर्णलोचना समाप्य च स्वस्त्ययनं यथाविधि। प्रदक्षिणं चैव चकार राघवं पुनः पुनश्चापि न...

Thus with her eyes brimming with tears, she duly completed the benedictory rites and circumambulate...

तथा तु देव्या स कृतप्रदक्षिणो निपीड्य मातुश्चरणौ पुनः पुनः। जगाम सीतानिलयं महायशा स्स राघवः प्रज्वलि...

Circumambulated by mother Kausalya, the illustrious scion of the Raghu race clasped his mother's fee...